5 dakikalık sanat tarihi dersi
Hayatı boyunca neredeyse hiç tablo satamayan bir adam düşünün. Kardeşinden aldığı harçlıkla boya alıyor. Model tutacak parası olmadığı için aynada kendi yüzünü çiziyor. Komşuları ona "kızıl deli" diyor.
Bugün o adamın tabloları müzayedelerde yüz milyon doları aşan fiyatlara satılıyor.
Adı Vincent van Gogh. 1853'te Hollanda'da doğdu, 1890'da Fransa'da, 37 yaşında öldü. Resme ciddi olarak 27 yaşında başladı. Yani bütün o tablolar on yıla sığdı. En ünlüleri ise son iki buçuk yılına.
Size o yılların 8 tablosunu anlatacağım. Her birinin arkasında bir hikâye var. Bazısı güldürüyor, bazısı boğazınızı düğümlüyor. Bittiğinde Van Gogh'a bir daha aynı gözle bakmayacaksınız.
Bir bakışta Van Gogh
1853 Zundert'te doğdu · 1880 resme başladı · 1886 Paris · 1888 Arles, "Sarı Ev" · 1889 Saint-Rémy · 1890 Auvers-sur-Oise'da öldü · Geride ~860 yağlı boya tablo bıraktı
1. Otoportre (1887): Parası olmayan adamın modeli

Van Gogh otuzdan fazla otoportre yaptı. Kendini bu kadar sevdiğinden değil. Model tutacak parası yoktu.
Bu tablo 1887'de, Paris'te yapıldı. Gri keçe şapka, kızıl sakal ve yüzün her yerinde küçük, kısa, renkli fırça darbeleri var. Paris'te Empresyonistleri tanımıştı. Hollanda'nın kahverengi, karanlık paletini bir yıl içinde bıraktı ve renkle tanıştı. Bu tablo o tanışmanın fotoğrafı gibi.
Bilmediğiniz şey: Van Gogh'un otoportrelerinin çoğu Paris'teki iki yılında yapıldı. Ayna, en ucuz modeldi.
2. Ayçiçekleri (1888): Bir arkadaş için süslenen oda

1888 yazı. Van Gogh güney Fransa'da, Arles'da "Sarı Ev" adını verdiği küçük bir ev kiralamış. Hayali büyük: ressamların birlikte yaşayıp çalıştığı bir atölye kurmak.
İlk misafiri ressam Paul Gauguin olacak. Van Gogh heyecandan yerinde duramıyor. Misafir odasının duvarlarını süslemek için ayçiçekleri boyuyor. Sarının üstüne sarı, onun üstüne biraz daha sarı.
Gauguin geldi. İki ay dayanabildiler. Ama ayçiçekleri kaldı ve bugün dünyanın en çok tanınan çiçek tablosu oldu.
Bilmediğiniz şey: Van Gogh vazoda ayçiçekleri temasını birkaç kez boyadı. Bugün farklı versiyonları Londra, Amsterdam, Münih, Philadelphia ve Tokyo'daki müzelerde.
3. Gece Kafe Terası (1888): Siyahsız bir gece

Arles'da, Forum Meydanı'nda bir kafe. Gece. Sarı bir tente, taş sokak ve üstte koyu mavi bir gökyüzünde yıldızlar.
Van Gogh bu tabloyu kız kardeşine yazdığı bir mektupta anlatır: siyahı hiç kullanmadan, yalnız mavi, mor ve yeşille bir gece resmi. Gerçekten de yakından bakın. Gece kara değil. Mavi.
Bu, yıldızlı gökyüzünü boyadığı ilk tablolardan biri. Yıldızlı Gece'nin küçük kardeşi.
Kafe, restoran ya da şarap barı sahipleri için: Bu tablo bir mekân duvarında, masadaki sohbetin ilk konusu olur.
Gece Kafe Terası tablosunu görün →
4. Yatak Odası (1888): Bakınca dinlenmek

Ayçiçeklerinin süslediği evin bir de sahibinin odası vardı. Van Gogh onu boyadı: tahta bir yatak, iki sandalye, yeşil pencere, duvarda tablolar.
Amacını kardeşi Theo'ya yazdığı mektupta anlatır: bu tabloya bakan kişinin zihni dinlensin, hatta biraz uykusu gelsin. Renkleri bu yüzden düz, gölgeleri bu yüzden yok.
Bu odayı o kadar sevdi ki tabloyu üç kez yaptı. Bugün üç versiyonu üç ayrı müzede: Amsterdam, Chicago ve Paris.
Evinizde: Yatak başı için daha anlamlı bir tablo zor bulunur. Bir ressamın "dinlen" diye boyadığı oda.
5. Yıldızlı Gece (1889): Bir pencereden görünen evren

1889. Van Gogh, Saint-Rémy'deki bir hastanede kendi isteğiyle kalıyor. Odasının penceresinden doğuya, tepelere bakıyor.
Ve dünyanın en ünlü gökyüzünü boyuyor. Kıvrılan, dönen, dalgalanan bir gece. Önde bir selvi ağacı alev gibi yükseliyor. Aşağıda küçük, uyuyan bir köy.
İşin en şaşırtıcı yanı şu: o köy penceresinden görünmüyordu. Van Gogh onu hayal gücünden ekledi. Yıldızlı Gece, gördüğü şey değil, hissettiği şeydir.
Bilmediğiniz şey: Orijinali 1941'den beri New York'taki Modern Sanat Müzesi'nde (MoMA). Önünde her gün kalabalık birikir.
Yıldızlı Gece tablosunu görün →
6. Çiçek Açan Badem Dalları (1890): Bir bebeğe hediye

Bu bölüm kısa. Ama en güzeli.
Ocak 1890'da Van Gogh'a bir haber gelir: kardeşi Theo'nun oğlu olmuş. Bebeğe amcasının adını vermişler: Vincent.
Van Gogh hemen fırçayı alır. Masmavi bir gökyüzüne uzanan, beyaz çiçekler açmış badem dalları boyar. Baharın ilk çiçekleri. Yeni bir hayatın işareti. Tablo, yeni doğan bebek için Theo ile eşi Jo'ya hediye olarak gider.
O bebek büyüdü. Ve yıllar sonra amcasının eserlerinin toplandığı Van Gogh Müzesi'nin kurulmasına öncülük etti. Badem dalları bugün o müzede.
Hediye arıyorsanız: Yeni doğan bir bebek, yeni bir ev ya da yeni bir başlangıç için bundan daha anlamlı bir tablo düşünmek zor.
Badem Dalları tablosunu görün →
7. Dr. Gachet'nin Portresi (1890): Bir zamanların en pahalı tablosu

Van Gogh hayatının son aylarını Paris yakınlarındaki Auvers-sur-Oise'da geçirdi. Orada onunla bir doktor ilgilendi: Paul Gachet. Kendisi de resim seven, biraz hüzünlü bir adam.
Van Gogh onu başını eline dayamış, düşünceli hâliyle boyadı. Masada bir bitki: yüksük otu. O dönem kalp ilacı yapımında kullanılan bir çiçek. Doktorun mesleğine küçük bir selam.
Şimdi o rakamı söyleyeyim. 1990'da bu tablonun ilk versiyonu 82,5 milyon dolara satıldı ve o gün dünyanın en pahalı tablosu oldu. Hayatında neredeyse hiç tablo satamamış bir adamın tablosu.
Bilmediğiniz şey: O rekor tablonun bugün nerede olduğu kesin olarak bilinmiyor. İkinci versiyonu Paris'teki Musée d'Orsay'da.
8. Auvers Kilisesi (1890): Son yazın mavisi

Haziran 1890. Auvers'deki köy kilisesi. Ama sıradan bir kilise değil. Duvarları sanki nefes alıyor, kıvrılıyor. Arkasında neredeyse lacivert, derin bir gökyüzü. Önde, yolun ikiye ayrıldığı yerde yürüyen bir kadın.
Van Gogh bu tablodan birkaç hafta sonra, Temmuz 1890'da hayatını kaybetti. Auvers'de, kardeşi Theo ile yan yana yatıyor.
Ama bu bir hüzün hikâyesi olarak kalmasın. Çünkü o son yaz, yaklaşık yetmiş gün içinde, yetmişten fazla tablo yaptı. Neredeyse her gün bir tablo. Bir insanın hayata bu kadar sıkı sarılmasının resmi.
Auvers Kilisesi tablosunu görün →
Peki ders ne?
Van Gogh yaşarken kimse onun tablolarını duvarına asmak istemedi. Bugün herkes istiyor.
Bu tabloların orijinallerini müzelerin dışında kimse eve götüremez. Ama o renkleri, o gökyüzünü, o ayçiçeklerini her gün görebilirsiniz. MosModern'in Van Gogh tabloları kanvas baskıdır. Siparişinize özel hazırlanır, çerçeveli ya da sadece kanvas olarak gelir. Çerçeve rengi altın, siyah ya da yeşil olabilir. Kargo ücretsizdir, 30 gün içinde iade edebilirsiniz.
Bir sonraki ders: Van Gogh, Japon baskılarına âşıktı ve Hiroshige'nin iki baskısını kendi fırçasıyla yeniden yaptı. O ustaların hikâyesi burada: Hokusai ve Hiroshige: Büyük Dalga'dan Fuji'ye.
Gülümseten bir ders daha: Mona Lisa Neden "İyiyim" Diyor? Klasik Sanatın En Komik 5 Hâli
Yılbaşı yaklaşıyor: Kime ne alacağınızı düşünüyorsanız Yılbaşı Hediyesi: Yıllarca Duvarda Kalacak 10 Tablo Fikri yazımıza göz atın.
Sık sorulan sorular
Van Gogh kaç tablo yaptı?
Yaklaşık on yıllık sanat hayatında 2.000'den fazla eser bıraktı. Bunların yaklaşık 860'ı yağlı boya tablodur. En ünlü tablolarının çoğu 1888–1890 arasında, Arles, Saint-Rémy ve Auvers-sur-Oise'da yapıldı.
Van Gogh'un en ünlü tablosu hangisi?
En çok tanınanı Yıldızlı Gece'dir (1889). Ayçiçekleri (1888), Yatak Odası (1888), Gece Kafe Terası (1888) ve Çiçek Açan Badem Dalları (1890) da en bilinen eserleri arasındadır.
Yıldızlı Gece tablosu nerede?
Orijinali New York'taki Modern Sanat Müzesi'nde (MoMA), 1941'den beri sergileniyor.
Van Gogh hayattayken tablo sattı mı?
Çok az. Hayattayken satıldığı kesin bilinen tablolar bir elin parmaklarını geçmez. En çok anılanı 1890'da satılan Kırmızı Bağ'dır. Geçimini büyük ölçüde kardeşi Theo'nun desteğiyle sağladı.
Van Gogh tablosu evde nereye asılır?
Yıldızlı Gece ve Gece Kafe Terası salonda ya da bir mekânda güçlü bir odak olur. Yatak Odası ve Badem Dalları yatak odasına, Ayçiçekleri ise mutfak, yemek odası ve antreye çok yakışır. Ölçü seçimi için boyut tablosuna bakabilirsiniz.
Daha fazla hikâye: Van Gogh'un yanında Mona Lisa, Büyük Dalga, Öpücük ve daha fazlası: Dünyanın en ünlü 15 tablosu ve hikâyeleri.
Not: Bir dahaki sefere bir müzede Van Gogh'un önünde durduğunuzda, Yıldızlı Gece'deki köyü arayın. Orada olmayan köyü. Sonra bize yazın; birlikte gülelim.

